:: دوره 10، شماره 36 - ( تابستان 1396 ) ::
جلد 10 شماره 36 صفحات 143-174 برگشت به فهرست نسخه ها
جایگاه زبان و سخن اخلاقی در ادبیات فارسی
دکتر محمود مهرآوران*، احمد رضایی
دانشگاه قم
چکیده:   (3476 مشاهده)
. اخلاق و کارکرد آن، یکی از مهم‌ترین بن مایه‌های متون گوناگون زبان و ادب فارسی است و موضوعات مختلف اخلاقی و پند و اندرزهای فراوان در بیشتر این آثار دیده می‌شود. یکی از مهم‌ترین و مؤثرترین موضوعات اخلاقی و تعلیمی «زبان و سخن» و کارکرد مثبت و منفی آن است. در بیشتر متن‌های ادبی، عرفانی و تاریخی ما در باره اهمیت زبان، ویژگی‌های آن، مخاطب، ویژگی‌های سخن و ... نکته‌هایی درخور تأمل و به شیوه‌ای مؤثر، بیان شده که بیشتر آنها متأثر از آموزه‌های قرآنی و روایات نبوی و علوی و دیگر بزرگان دین است. چنین مضامینی در همه انواع ادبی از ادبیات تعلیمی که جایگاه اصلی چنین مباحثی است، تا ادبیات حماسی و غنایی دیده می‌شود. مقاله حاضر، این موضوع و چگونگی آن را در آثار برجسته و اصیل ادب فارسی بررسی و نمونه‌هایی از بیان و توصیف شاعران و نویسندگان را با توجه به منشأ سخنانشان ارائه کرده است. حاصل پژوهش نشان می‌دهد در بیان چنین مضامینی آنچه برای گوینده یا صاحب متن مهم است، جنبه آموزشی یا همان تعلیمی و انتقال آن به مخاطب است؛ از این رو در چنین ساختارهایی کمتر با مختصات تخیلی روبه روییم بلکه مخاطب درون مایه را عمدتاً در قالبی عاری از ممیزات ادبیات مخیل مشاهده می‌کند؛ نهایت استفاده از تمهیدات هنری در چنین آثاری، تمثیل یا اسلوب معادله است.
واژه‌های کلیدی: ادب تعلیمی، اخلاق، زبان، سخن، اخلاق ادبی.
متن کامل [PDF 353 kb]   (1167 دریافت)    
نوع مطالعه: کاربردی | موضوع مقاله: اخلاق کاربردی(با رویکرد اسلامی)
دریافت: 1396/11/28 | پذیرش: 1396/11/28 | انتشار: 1396/11/28


XML   English Abstract   Print



دوره 10، شماره 36 - ( تابستان 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها