:: دوره 16، شماره 62 - ( زمستان 1402 ) ::
جلد 16 شماره 62 صفحات 166-149 برگشت به فهرست نسخه ها
امکان‌سنجی مسئولیت اخلاقی انسان در مواجهه با افعال جوانحی (با محوریت آیه 284 سوره بقره)
لیلا ثابت قدم* ، تقی اسلامی ، محمدجواد فلاح
دانش‌آموخته دکتری رشته مدرسی اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی
چکیده:   (1024 مشاهده)
مفسران در تفسیر آیه 284 درباره منسوخ بودن یا عدم نسخ این آیه توسط آیه 286 اختلافاتی دارند که از نقل‌های تاریخی نشئت می‌گیرد و نقش محوری‌ای در مسئولیت اخلاقی انسان در برابر افعال جوانحی‌اش ایفا می‌کند. با وجود تفاوت در نقل‌های تاریخی، مسلّم است که هم‌جواری کلمات «تبدوا» و «تخفوا» و عبارات «ما فی انفسکم» و «یحاسبکم به الله» درصدد بیان و اثبات معنای محاسبه افعال درونی انسان است. قابلیت ظهور و مخفی شدن این افعال ویژگی‌ای است که آنها را از بقیه افعال جوانحی متمایز می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد علامه طباطبایی به این خصوصیت توجه کرده و بر اساس قراین موجود در آیه معتقد است صرفاً «احوال نفسانی» هستند که به دلیل داشتن چنین ویژگی‌ای بر اساس آیه 284 محاسبه‌پذیر قلمداد می‌شوند؛ اما «ملکات» و «خواطر» از موضوع آیه خارج‌اند. روش مقاله توصیفی ـ تحلیلی است.
واژه‌های کلیدی: آیه 284 بقره، افعال جوانحی، اخلاق نقلی، مسئولیت اخلاقی.
متن کامل [PDF 280 kb]   (262 دریافت)    
نوع مطالعه: نظری | موضوع مقاله: فرا اخلاق(با رویکرد اسلامی)
دریافت: 1400/10/20 | پذیرش: 1402/10/10 | انتشار: 1402/10/10


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 16، شماره 62 - ( زمستان 1402 ) برگشت به فهرست نسخه ها