جواد غلامرضایی، محمد عالم زداه نوری، محمد فتحعلی خانی، سیده زینب سلطانی،
دوره ۱۶، شماره ۵۹ - ( بهار ۱۴۰۲ )
چکیده
تحلیل کارکردهای عقل از مسائل مهمی است که سبب رشد اخلاق اسلامی میشود. کارکردهای عقل در اخلاق اسلامی گاهی به نحو ابزاری است که در منابع نقلی کاربرد دارد و گاهی به نحو مستقل است که در احکام و مباحث کلان علم اخلاق استفاده میشود. توجه به کارکردهای عقل زمینه عمقبخشی به مفاهیم و گزارههای اخلاقی را فراهم میکند. هدف پژوهش پیشرو ضرورت بهکارگیری عقل در اخلاق اسلامی به نحو مستقل است. برای رسیدن به این هدف از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است که برخی از یافتههای پژوهش بدین شرح است: عقل دارای نقشهای مختلف از جمله تعیین کلیات و فروعات احکام اخلاقی و مسائل کلان علم اخلاق بدین ترتیب است: کشف علل و حِکَم احکام اخلاقی؛ کشف قواعد عام اخلاقی به منظور کشف احکام موارد جزئی؛ تحلیل موضوعات احکام اخلاقی و تشخیص مصادیق موضوعات اخلاقی؛ مشارکت در تنسیق علم اخلاق، تعیین حکم اخلاقی در موارد خلاء حکم.